Küresel yatırım firması Ninety One'ın yeni raporuna göre enerji, metaller ve tarımsal kaynaklar için artan küresel rekabet emtia piyasalarını yeniden şekillendiriyor. Jeopolitik çatışmalar, arz sıkıntıları ve yükselen talep, hammaddeye erişimi sermaye kadar önemli hale getiriyor. Rapora göre 2000'lerin Çin öncülüğündeki emtia süper döngüsünden bir sapma yaşandı; bugünkü piyasa talep artışından çok kısıtlı arz, jeopolitik parçalanma ve bölgesel kaynak güvenliğiyle biçimleniyor. Çatışmaların enerji arzını kesintiye uğratması, yapay zekanın elektrifikasyon talebini artırması ve gübre kısıtları altında gıda güvenliği talebinin yükselmesi küresel fiziksel kaynakları tüketiyor.
Ninety One Doğal Kaynaklar Direktörü Paul Gooden, "Bu, eski ekonominin intikamı. Bu basit bir emtia süper döngüsü değil. Talep sağlam, ama asıl hikaye arz" dedi. Gooden, üreticilerin son on yılda büyümeyi değil nakit akışını önceliklendiğini, bu disiplinin şimdi jeopolitik parçalanma ve yeni talep kaynaklarıyla çakıştığını belirtti. Yıllardır süren yatırım kısıtları ve giderek parçalanan tedarik zincirleri bu baskıların tersine çevrilmesini zorlaştırabilir.
Yapay zeka ve veri merkezlerinin genişlemesi, elektrik talebinde yeni bir kaynak yaratıyor ve elektrifikasyonla başa çıkmakta zorlanan şebekeleri ek baskı altına alıyor. Rapora göre ABD'de önerilen veri merkezi projeleri yaklaşık 200 gigavat elektrik talep ediyor; bu, San Francisco şehrinin elektrik tüketiminin yaklaşık 200 katına denk geliyor. Şebekelerin kapasitesi kısıtlı olduğu için şirketler doğrudan elektrik üretimi seçeneklerini değerlendiriyor ve bu da doğal gaz için yeni fırsatlar yaratıyor. Orta Doğu'daki çatışma ve Hormuz Boğazı'nın kapanmasıyla petrol arzı güvence altında değil; küresel petrol stokları çatışmanın başından bu yana yaklaşık bir milyar varil azaldı. ABD Körfezi üç-bir rafineri çatlağı yaklaşık 45 dolara varil başına yükselirken, tipik fiyat yaklaşık 20 dolardı; Orta Doğu ile Asya arasındaki tanker maliyetleri ise 2-3 dolardan 30 dolara çıktı.
Elektrik ve altyapı yarışı metalleri de etkileyerek piyasayı yeniden şekillendiriyor, ancak rekor fiyatlar giderek ayrışan koşulları maskeliyor. Bakır stokları, tarife belirsizliği nedeniyle malzemenin ABD'ye yönlendirilmesiyle keskin biçimde arttı; buna karşılık Şili üretimi altı yılın en düşük seviyesine indi. Ninety One Doğal Kaynaklar Portföy Yöneticisi George Cheveley, uzun vadeli bakır temellerinin elektrifikasyon ve altyapı talebiyle güçlü kaldığını, ancak yatırımcıların güçlü uzun vadeli yatırım tezi ile bugünün kolay piyasasını karıştırmaması gerektiğini söyledi ve "Kısa vadede, bu fiyatlarda bakır giderek daha riskli görünüyor" dedi. Altın, merkez bankalarının rezervlerini çeşitlendirmesi ve jeopolitik gerilim altında altın alımlarını sürdürmesiyle kazançlı çıkıyor; madencilerin hisse değerlemeleri ise bu metalin daha güçlü kârlılığını henüz tam yansıtmıyor. Cheveley, merkez bankalarının tarihsel olarak yüksek fiyatlarda bile altın almaya devam etmesinin bunun jeopolitik belirsizliğe kısa vadeli bir tepki değil, yapısal bir kayma olduğunu gösterdiğini belirtti.
Rapora göre baskılar tarıma da yayılıyor; artan enerji maliyetleri, yoğunlaşmış gübre üretimi, aşırı hava koşulları ve daralan stoklar 2027'ye girerken küresel gıda arzında yeni zorluklar yaratabilir. Orta Doğu azot gübresinin büyük tedarikçisiyken, küresel potasyum üretimi birkaç ülkede yoğunlaşmış durumda. Ninety One Doğal Kaynaklar Portföy Yöneticisi Dawid Heyl, "Risk, bu baskıların bir arada gelmesi. Dizel ve gübre maliyetlerindeki artış zaten çiftçileri sıkıştırıyor ve uzun süren bir El Niño verimi daha da baskılayabilir" dedi. Rapora göre gübre mevcudiyeti sıkılaşır ve maliyetler yüksek kalırsa 2027'deki tarımsal üretim daha da zorlanabilir; hava koşullarına bağlı aksaklıklarla birleştiğinde bu koşullar tarım döngüsünde bir dönüm noktası işaret edebilir.
Gooden, yıllardır süren yatırım eksikliğinin arzın bir gecede yanıt veremeyeceği anlamına geldiğini ve kaynaklara ödeme yapma yetisinin giderek daha önemli hale geleceğini söyledi: "Sonraki yatırım döngüsü, dünyanın ne tüketmek istediği kadar neyi üretmekte zorlandığıyla da tanımlanabilir."