Zambiya, 2022 yılından bu yana madencilik sektörüne 12 milyar doların üzerinde yatırım çekti. Ülkenin bakır, altın, kobalt, nikel ve manganez yatakları; elektrikli araçlar, yenilenebilir enerji sistemleri ve yapay zekâ altyapılarında kullanılan ham maddeler açısından stratejik önem taşıyor. Yatırımcılar arasında Kanadalı First Quantum Minerals ve Barrick Mining Corporation, Hindistan merkezli Vedanta Resources ile Çinli China Nonferrous Metal Mining Group bulunuyor.
Birleşik Arap Emirlikleri merkezli International Resources Holding, Mopani Copper Mines şirketine 1,1 milyar dolarlık yatırım taahhüdünde bulunarak işletmenin yüzde 51 hissesini aldı. Ülkenin yer altı kaynaklarının 644 milyar dolar değerinde olduğu ve Afrika'nın en büyük yatırım fonlarından biri için yaklaşık 100 milyar dolarlık taahhütte bulunulduğu da öne sürüldü; ancak bu iki rakam henüz bağımsız olarak doğrulanmadı.
Bakır üretiminde 2031 hedefi
Dünya Bankası verilerine göre Zambiya, dünya bakır rezervlerinin yaklaşık yüzde 2'sine sahip. Hükümet, son yıllarda yıllık 1 milyon tonun altında seyreden bakır üretimini 2031 yılına kadar 3 milyon tona çıkarmayı hedefliyor. Plan yalnızca ham madde ihracatını artırmakla sınırlı değil; madenlerin ülke içinde işlenmesi ve sanayi üretiminin geliştirilmesi de amaçlanıyor.
Dünya Bankası ile yürütülen yeni madencilik ortaklığı kapsamında 2031'e kadar 250 bin kişilik doğrudan ve dolaylı istihdam oluşturulması hedefleniyor. Bunun 100 bininin doğrudan madencilikte, 150 bininin ise sektörle bağlantılı diğer alanlarda olması öngörülüyor. Yatırımların enerji, ulaşım, maden işleme ve yerel sanayide de büyümeyi desteklemesi bekleniyor.
Çalışma koşulları ve çevre tartışmaları
Yatırımlardaki artışa rağmen çalışanların koşullarında yeterli iyileşme sağlanamadığı yönündeki eleştiriler sürüyor; madencilik faaliyetlerinin çevre üzerindeki etkileri de endişe konusu olmayı sürdürüyor. Uzmanlar, doğal kaynaklardan elde edilen gelirlerin yalnızca yabancı yatırımcılara değil, yerel halka da ekonomik fayda sağlaması gerektiğini vurguluyor. Ülkede yaklaşık 21 milyon nüfusun yüzde 70'inden fazlası yoksulluk içinde yaşıyor.